Η βιταμίνη D παίζει σημαντικό ρόλο στην υγεία μας — όχι μόνο για τα οστά και τους μυς, αλλά και για το ανοσοποιητικό σύστημα και γενικότερα την ευεξία.
Η κύρια πηγή βιταμίνης D στον άνθρωπο είναι η ηλιακή ακτινοβολία: όταν η υπεριώδης ακτινοβολία Β (UVB) απορροφάται από το δέρμα, ξεκινά η παραγωγή βιταμίνης D στον οργανισμό.
Το χειμώνα, όμως:
- Oι ώρες ηλιοφάνειας είναι λιγότερες.
- Oι ακτίνες του ήλιου πέφτουν με μικρότερη γωνία.
- H έκθεση στον ήλιο μειώνεται λόγω ρούχων, κρύου και παραμονής σε κλειστούς χώρους.
με αποτέλεσμα λιγότερη παραγωγή βιταμίνης D από το δέρμα.
Υπάρχουν ομάδες ατόμων που είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στην ανεπάρκεια βιταμίνης D την περίοδο του χειμώνα:
- Άτομα με περιορισμένη έκθεση στον ήλιο (π.χ. ηλικιωμένοι, εργαζόμενοι σε εσωτερικούς χώρους, άτομα με επιβαρυμένη υγεία).
- Άτομα με σκουρόχρωμο δέρμα, καθώς η μελανίνη μειώνει την παραγωγή βιταμίνης D.
- Άτομα με παχυσαρκία ή ορισμένες χρόνιες παθήσεις που επηρεάζουν τον μεταβολισμό.
- Παιδιά και ηλικιωμένοι (λόγω διαφορετικών αναγκών).
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες (ΕΝDO2026) εντοπίστηκαν ορισμένες ομάδες πληθυσμού που ενδέχεται να ωφελούνται από πρόσληψη βιταμίνης D μεγαλύτερη από τη συνιστώμενη ημερήσια δόση (600iu ημερησίως για άτομα μέχρι 70 ετών – 800iu ημερησίως για τους άνω των 70).
Σε αυτές περιλαμβάνονται οι ηλικιωμένοι (ηλικίας 75 ετών και άνω), στους οποίους έχει φανεί πιθανό όφελος ως προς τη μείωση της θνησιμότητας. Οι ηλικιωμένοι παρουσιάζουν μειωμένη εντερική απορρόφηση και μειωμένη δερματική σύνθεση βιταμίνης D και ενδέχεται να ωφελούνται από αυξημένη πρόσληψη.
Επιπλέον, τα παιδιά και οι έφηβοι φαίνεται να έχουν πιθανά οφέλη τόσο στην πρόληψη της ραχίτιδας όσο και στη μείωση του κινδύνου λοιμώξεων του αναπνευστικού σε αυτές τις ηλικιακές ομάδες.
Κατά την εγκυμοσύνη, η βιταμίνη D φαίνεται να έχει πιθανό ρόλο στη μείωση της προεκλαμψίας και άλλων επιπλοκών που σχετίζονται με την κύηση.
Τέλος, σε άτομα είτε παχύσαρκα είτε με αυξημένη αντίσταση στην ινσουλίνη , η βιταμίνη D ενδέχεται να μειώνει τον κίνδυνο εξέλιξης σε σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
Πώς ελέγχουμε αν έχουμε έλλειψη;
Η πιο αξιόπιστη μέθοδος είναι η αιματολογική εξέταση 25-υδρόξυ βιταμίνη D (25(OH)D). Τα αποτελέσματα δείχνουν αν τα επίπεδα είναι επαρκή ή υπάρχει έλλειψη.
Πώς μπορούμε να αυξήσουμε τα επίπεδα βιταμίνης D;
‘Ηλιος
Όταν ο καιρός το επιτρέπει, 15-30 λεπτά ηλιοφάνειας στη γυμνή επιδερμίδα μπορούν να βοηθήσουν στη σύνθεση βιταμίνης D.
Διατροφικές πηγές
- Λιπαρά ψάρια (σολομός, σκουμπρί), αυγά, τρόφιμα πλούσια σε βιταμίνη D
Ωστόσο, ακόμα και με διατροφή, συχνά δεν αρκούν κατά τους χειμερινούς μήνες.
Κατά την περίοδο του φθινοπώρου και του χειμώνα πολλές οδηγίες συνιστούν συμπλήρωση βιταμίνης D για τους ενήλικες, ειδικά αν δεν υπάρχει επαρκής έκθεση στον ήλιο.
Η δόση καθορίζεται ατομικά από ειδικό βάση των επιπέδων στο αίμα και της ηλικίας/κατάστασης υγείας.
